بررسی امکان تأسیس فلسفة تعلیم و تربیت صدرایی

نویسنده

آزاد اسلامی فسا

چکیده

نظریه ی ملاصدرا در باره ی چگونگی آفرینش و تکامل انسان یعنی حدوث جسمانی نفس و بقای روحانی آن در کنار نظریه ی حرکت جوهری نفس و استکمال تدریجی آن، چشم اندازی ژرف پیش روی محققان قرار می دهد. تحول آدمی بر اثر تربیت ، ناشی از علوم اکتسابی در کنار استعداد شخصی تحقق می یابد. بر همین اساس آموزش برای آحاد مردم به فراخور توانایی جسمی ـ ذهنی آن ها فریضه ای اخلاقی و الهی شمرده می شود. از نظر ملاصدرا اگر آگاهی ها و علوم جدیدی که آدمی فرامی گیرد یا به متعلمان القا می شود، مرتبط با حقایق متعالی روح و جان آدمی باشد وی را به راستی"انسان تر"می سازد. ملاصدرا همه ی علوم را در یک سطح از اهمیت و ارزش قرار نداده و به حسب موضوع ، معارف فلسفی را- که نهایتأ در خدمت خداشناسی و خودشناسی به کار می آید- در صدر می نشاند. با این همه، امکان تأسیس یک تئوری و نظریه ی جامع فلسفه تعلیم وتربیت، صرفأ متکی بر آرا وی مشکوک یا ممتنع است.

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم. ترجمه مهدی الهی قمشه‌ای.
  2. ابن ابی الحدید، عبدالحمید بن هبه (بی‌تا). شرح نهج البلاغه. ج ۲۰. قم: نشر مکتبه آیت‌الله مرعشی نجفی.
  3. اسمیت. جی، فیلیپ (1377). فلسفة آموزش و پرورش. ترجمة سعید بهشتی. چ 3. مشهد: نشر آستان قدس رضوی.
  4. بهشتی، سعید (1386). فلسفة تعلیم و تربیت در جهان غرب. تهران: نشر اطلاعات.
  5. بهشتی، سعید (1392). واکاوی امکان تأسیس فلسفة تعلیم و تربیت اسلامی بر مبنای حکمت متعالیه. فصلنامه پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی. ش 19: 9 تا 30.
  6. جوادی آملی، عبدالله (1385). تفسیر انسان به انسان. قم: مرکز نشر اسراء.
  7. عرسان الکیلانی، ماجد (1380). تعلیم و تربیت دینی. ترجمه شهاب‌الدین مشایخی راد. تهران: نشر پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
  8. کاپلستون، فردریک (1362). تاریخ فلسفه. ج 1. (قسمت اول). ترجمه سید جلال الدین مجتبوی. تهران: مرکز انتشارات علمی و فرهنگی.
  9. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1981م). الحکمه المتعالیه فی الأسفار العقلیه الأربعه. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
  10. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1382). المظاهر الالهیه. ترجمه و تعلیق سید حمید طبیبیان. تهران: نشر امیرکبیر.
  11. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1363). مفاتیح الغیب. مع التعلیقات للمولی علی النوری :صححه و قدم له، محمد خواجوی. مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی تهران.
  12. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1381الف). رسالة سه اصل. تصحیح، تحقیق و مقدمه سید حسین نصر. تهران: نشر بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
  13. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1381ب). مبدأ و معاد. ترجمه احمدبن محمد الحسینی اردکانی، به کوشش عبدالله نورانی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
  14. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1422ق). حشریه (در مجموعه رسائل فلسفیه). تحقیق و تصحیح حامد ناجی اصفهانی. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  15. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1392). اسرار الایات. ترجمه محمد خواجوی. چ 4. تهران: انتشارات مولی.
  16. نقیب زاده، میرعبدالحسین (1392). نگاهی به فلسفه آموزش و پرورش. چ 29. تهران: نشر طهوری.
  17. ملکیان، مصطفی (1387). اقتراح: فلسفه اسلامی پویایی و پایایی. فصلنامه نقد و نظر. ش 51 ـ 52: 34 تا 91.