تحلیل مفهوم، مبانی، اهداف و اصول عدالت تربیتی ازمنظر شهید مطهری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه تهران

2 دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

چکیده

هدف پژوهش حاضر، تحلیل مفهوم، مبانی، اهداف و اصول عدالت تربیتی ازمنظر شهید مطهری با استفاده از دو روش تحلیل مفهومی (مفهوم پردازی) و روش استنتاجی است. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که در صورت‌بندی مفهوم عدالت تربیتی ازمنظر شهید مطهری می‌توان به فرصت‌های آموزشی برابر، رعایت حقوق و استحقاق افراد باتوجه‌به تلاش و استعدادهای متربیان، جبران کمبودهای متربیان نیازمند توجه خاص، تلازم استعداد و وظایف متربیان اشاره نمود. مهم‌ترین مبانی عدالت تربیتی عبارت است از: 1. برخورداری انسان از تعلیم‌وتربیت، مصداق برخورداری از فیض عام خداوند است؛ ۲. برخورداری انسان از تعلیم‌وتربیت یکی از جلوه‌های توازن در هستی به‌منزله اصل حاکم بر جهان آفرینش است؛               ۳. برخورداری انسان از تعلیم‌وتربیت، جنبه‌ای از تحقق عدالت فردی است؛ ۴. برخورداری انسان از تعلیم‌وتربیت زمینه‌ساز تحقق عدالت اجتماعی است؛ ۵. تعلیم‌وتربیت مهم‌ترین عامل زمینه‌ساز رشد فطریات انسانی است؛ ۶. تعلیم‌وتربیت مهم‌ترین عامل زمینه‌ساز رشد کرامت انسانی است؛ ۷. تعلیم‌وتربیت ابزار اصلی رشد تعقل و اراده به‌عنوان ویژگی‌های ایجادکننده کرامت انسانی است؛ ۸. تعلیم‌وتربیت ابزار رشد ارزش‌های اخلاقی است؛ ۹. تعلیم‌وتربیت، زمینه‌ساز سعادت انسانی است، همچنین اصل آموزش همگانی، اصل فردیت در آموزش، اصل پرورش فطریات، اصل پرورش کرامت و اصل سعادت از مهم‌ترین اصول برآمده از آرای شهید مطهری است.

کلیدواژه‌ها


امیری، راضیه و اکبرزاده، حوران (۱۳۹۲)، بررسی تطبیقی آرای جان رالز و شهید مطهری دربارة عدالت، قبسات. ۱۸: ۶۰ ـ ۲۹.

بابادی عکاشه، زهرا؛ شریف، سیدمصطفی و جمشیدیان، عبدالرسول (۱۳۸۷)، تأمین و گسترش فرصت‌ها و عدالت آموزشی در آموزش‌وپرورش استان اصفهان، فصلنامه رفاه اجتماعی ۳۷: ۲۸۷ ـ ۳۰۵.

باقری، خسرو و نجفی، نفیسه (۱۳۸۷)، عدالت در آموزش‌وپرورش از دیدگاه اسلام باتأکیدبر خصوصی‌سازی مدارس،  مجله روان‌شناسی و علوم تربیتی، شماره ۷۸.

باقری، خسرو؛ سجادیه، نرگس و توسلی، طیبه (۱۳۸۹)، رویکردها و روش‌های پژوهش در فلسفه تعلیم‌وتربیت، تهران: پژوهشکدة مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.

مطهری، مرتضی (۱۳۵۷)، مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی، جهان بینی توحیدی، قم: نشر صدرا.

مطهری، مرتضی (۱۳۷۰)، بیستگفتار. تهران: نشر صدرا.

مطهری، مرتضی (۱۳۹۰)، مجموعه آثار: جلد بیست‌ویکم: اسلام و مقتضیات زمان، تهران: نشر صدرا.

مطهری، مرتضی (۱۳۵۲)، عدل الهی، قم: نشر صدرا.

مطهری، مرتضی (۱۳۷۷)، یادداشت‌های استاد مطهری، تهران: انتشارات صدرا

 ملکی، حسن (۱۳۸۴)، تعلیم‌وتربیت اسلامی: رویکرد کلان‌نگر، تهران: انتشارات عابد.

واعظی، احمد (۱۳۸۸)، نقد و بررسی نظریه‌های عدالت، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).

واعظی، احمد (۱۳۹۰)، تحلیل رهاورد شهید مطهری در بحث عدالت اجتماعی، علوم سیاسی، ۵۹: ۳۳ ـ ۴۵.

یاری قلی، بهبود (۱۳۹۲)، بررسی فلسفه ایجاد مدارس غیرانتفاعی و سازگاری آن با عدالت تربیتی ازمنظر متخصصان تعلیم‌وتربیت: رویکردی هرمنوتیکی،پژوهشنامهمبانیتعلیم‌وتربیت، ۳ (۲): ۱۹۵ ـ ۲۱۰.

یاری‌قلی، بهبود و ضرغامی و سعید (۱۳۹۳)، بررسی امکان بهره‌گیری از عدالت تربیتی برآمده از نظریه عدالت در نظام‌های آموزشی: رویکرد هرمنوتیک انتقادی، دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی پژوهشنامه مبانی تعلیم‌وتربیت. 

یاری‌قلی، بهبود؛ ضرغامی سعید؛ قائدی، یحیی و نقیب‌زاده، عبدالحسین (۱۳۹۲)، تحلیل تطبیقی فلسفه عدالت تربیتی، دیدگاه‌های لیبرال و جامعه‌گرا، دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی پژوهشنامه مبانی تعلیم‌وتربیت، شماره چهارم.