نگاهی اصلاحی به برنامه فلسفه برای کودکان در بستر حکمت متعالیه

نویسنده

دانشگاه تهران

چکیده

در این پژوهش پس از تبیین معنای فلسفه در تربیت به تعیین نسبت حقیقت با ساخت معنا و ارتباط آنها با نسبی‌گرایی پرداخته، و میزان سازگاری و ناسازگاری این برنامه با تعلیم و تربیت اسلامی در بستر فلسفه صدرایی واکاوی می‌شود. طبق نظریه حرکت جوهری ملاصدرا، سیالیت هویت انسان برخلاف نگرش پست‌مدرنی که بستر ظهور برنامه فلسفه برای کودکان است، تغییرات متزلزل معقولیت و تنوع معرفت در حیطه امور قراردادی، بدون التزام به حقیقت قلمداد نمی‌شود، بلکه آن جوشش و کششی ذاتی، برخاسته از معیار وزین عقل و باور ایمانی در راستای کشف و درک حقیقت است و در مسیر استکمال نفس انسان قرار دارد. هدف این مقاله تبیین، تحلیل و تصحیح برنامه فلسفه برای کودکان متناسب با بسترهای فرهنگی جامعه ایرانی با روش توصیفی ـ تحلیلی است. به نظر می‌رسد بهره‌گیری از نظام فلسفه صدرایی در تبیین چگونگی تکوین و به-کارگیری باورهای عقلی و ایمانی در زمینه تربیت بدرستی می‌تواند توان دیدگاه اسلام را در زمینه ایجاد و تقویت نظام آموزشی رسمی و غیر رسمی نشان دهد.

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم.
  2. نهج البلاغه (1379). ترجمه محمد دشتی. قم: نشر مشرقین.
  3. اکبریان، رضا (1386). حکمت متعالیه و تفکر فلسفی معاصر. تهران: انتشارات بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
  4. اورستریت، هاری (1353). رشد فکری. ترجمه غلامرضا بهمنیان. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
  5. جوادی آملی، عبدالله (1391). منزلت عقل در هندسه معرفت دینی. قم: انتشارات اسراء.
  6. جوادی آملی، عبدالله (1392). تفسیر انسان به انسان. قم: اسرا.
  7. حکمت، نصرالله (1381). وجود و ماهیت در حکمت متعالیه. تهران: الهام.
  8. دریدا، ژاک (1381). پایان کتاب و آغاز نوشتار. ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهاندیده. از مدرنیسم تا پست مدرنیسم، (مجموعه مقالات). لارنس کهون. تهران: انتشارات نی.
  9. سیف، علی اکبر (1380). روانشناسی پرورشی. تهران: ارجمند.
  10. لیپمن، متیو؛ آن مارگارت شارپ (1389). کند و کاو فلسفی برای کودکان و نوجوانان، (گفتگو با پیشگامان انقلابی نو در تعلیم و تربیت). ج اول. ترجمه سعید ناجی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  11. لیپمن، متیو؛ آن مارگارت شارپ؛ گرت متیوز؛ مان گریگوری؛ رابرت فیشر؛ کلینتون گلدینگ؛ ای‌ویند اولشالت؛ جوانا مورلن؛ کاترین مک کال؛ پاولو لوشین (1390). کند و کاو فلسفی برای کودکان و نوجوانان (گفتگو با پیشگامان برنامه فلسفه برای کودکان)، ج دوم، ترجمه سعید ناجی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  12. لیپمن، متیو، ناتاشا (1394). گفتگویی برمبنای نظریه ویگوتسکی. ترجمه مهرنوش هدایتی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  13. صدرالدین شیرازی، محمد (1363). مفاتیح الغیب. تصحیح و مقدمه محمد خواجوی. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  14. صدرالدین شیرازی، محمد (1366الف). کسر اصنام الجاهلیه، (عرفان و عرفان نمایان). ترجمه محسن بیدارفر. تهران: الزهرا.
  15. صدرالدین شیرازی، محمد (1366ب). شرح اصول کافی. تصحیح محمد خواجوی. ج 1 و 2. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  16. صدرالدین شیرازی، محمد (1366ج). اسرار الآیات. مقدمه و تصحیح محمد خواجوی. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
  17. صدرالدین شیرازی، محمد (1366د). الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
  18. صدرالدین شیرازی، محمد (1367). شرح اصول کافی. تصحیح محمد خواجوی. ج 2. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  19. صدرالدین شیرازی، محمد (1981). الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه. ج 1 و 7 و 9. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
  20. صدرالدین شیرازی، محمد (1376). شرح رساله المشاعر. به تصحیح جلال الدین آشتیانی. تهران: امیرکبیر.
  21. صدرالدین شیرازی، محمد (1362). المبدأ و المعاد. ترجمه احمد حسینی اردکانی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
  22. محمدی ری شهری، محمد (بی‌تا). منتخب میزان الحکمه.
  23. Golding,k, Pragmatism,Constructivism & Socratic Objectivity: The pragmatic Epistemic Ame of Philosophy for Childern, Australasi Conference Presentation, Philosophy of Education on Society of Australasia, 2007
  24. Lipman, M. and sharp, A.M. and oscanyan, F.S. philosophical inquiry: instructional Manual to Accompany Harry. Secound Edition.Montelair, N.J.: (IAPC),1980
  25. Lipman, Matthew, Sharp,A.M & oscanyon,F.S, Philosophy in the Classroom Philadelphiya, Temple University Press, 1980.
  26. Lipman, Matthew. Philosophy goes to schools, philadelfia, Tample University Press, 1988
  27. Lipman, Matthew. Tinking in Education, New York, Cambrigde University Press, 2003
  28. Sharp, Ann Margaret , The Other Dimension of Caring Thinking, Critical & Creative Thinking, The Australasion Journal of Philosophy in Education, 2004.