پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی

پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی

واکاوی نقش هیأت‌های مذهبی در تربیت دینی نوجوانان و ارائه الگوی تربیتی هویت‌محور برای دوره اول متوسطه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته دکترای مدیریت راهبردی فرهنگی، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی،تهران. ایران.
2 استادیار، گروه مدیریت راهبردی فرهنگی، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران
3 دکتری مهندسی سیستم های فرهنگی، دانشگاه جامع امام حسین (ع) تهران. ایران
4 دانشیار، گروه مدیریت راهبردی فرهنگی، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش تربیتی هیأت‌های مذهبی در تعمیق هویت اسلامی دانش‌آموزان دوره متوسطه و طراحی الگوی نهادینه‌سازی آن انجام شد. این مطالعه کیفی با روش تحلیل مضمون، داده‌ها را از مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته با ۳۰ شرکت کننده (دانش‌آموزان، مداحان، معاونان پرورشی) و تحلیل محتوای ۵۰ برنامه هیأتی گردآوری کرد. یافته‌ها سه راهکار تربیتی کلیدی را نشان داد: (1) سازوکارهای نشانه شناختی در شعر و مداحی که ارزش‌های اسلامی را به نمادهای نوجوان‌پسند تبدیل می‌کند (2) الگوسازی رفتاری مبتنی بر روضه که از طریق بازنمایی حماسه عاشورا، روحیه انقلابی و مسئولیت‌پذیری را نهادینه می‌سازد (3) ارتباطات غیررسمی مربی- نوجوان که انتقال نامحسوس ارزش‌ها را ممکن می‌نماید. چالش‌های اصلی شامل تقلیل فعالیت‌ها به مناسک مقطعی، کمبود نیروهای متخصص (مربیان آموزش‌دیده) و ناهماهنگی محتوایی با نیازهای روان‌شناختی بود. در پاسخ، الگوی «هیأت های هویت محور» در چهار محور طراحی شد: مبانی هویتی (استناد به قرآن و سیره اهل‌بیت علیهم السلام)، فرآیندهای تربیتی اثربخش، نهادهای پشتیبان کیفیت‌محور و ساختارهای اجرایی مدرسه محور. این الگو با ایجاد پیوند طبیعی بین هیأت‌ها و نظام تربیت رسمی، راهکاری جامع برای تبدیل آن‌ها به کارگاه‌های هویت‌سازی اسلامی ارائه می‌دهد و می‌تواند مبنای تحول سیاست‌های تربیتی قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating the Role of Religious Hey’ats in Adolescents’ Religious Education and Developing an Identity-Oriented Educational Model for the First Cycle of Secondary Education

نویسندگان English

Morteza Nesari 1
Seyyed Reza Hosseini 2
Abbas Babaei 3
Mahdi Nazemi Ardakani 4
1 PhD in Strategic Cultural Management, Faculty of Strategic Management, National Defense University and Higher Research Institute of Strategic Studies, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Strategic Cultural Management, Faculty of Strategic Management, National Defense University, Tehran, Iran
3 PhD in Cultural Systems Engineering, Imam Hossein (A) University
4 Associate Professor, Department of Strategic Cultural Management, Faculty of Strategic Management, National Defense University, Tehran, Iran
چکیده English

This study aimed to determine the educational role of religious Heyʾats in deepening the Islamic identity of lower secondary school students and to design a model for its institutionalization. This qualitative study employed thematic analysis, gathering data through semi-structured interviews with 30 participants (students, Maddāḥs, and educational deputies) and content analysis of 50 Hey'at programs. The findings revealed three key educational mechanisms: (1) semiotic constructs in poetry and Maddāḥī that transform Islamic values into adolescent-friendly symbols; (2) rawḍa-based behavioral modeling, through the representation of the Ashura epic, that institutionalizes revolutionary spirit and social responsibility; and (3) informal mentor-student communication that enables the subtle transmission of values. The main challenges included the reduction of activities to seasonal rituals, a shortage of specialized personnel (trained instructors), and a misalignment between content and adolescents' psychological needs. In response, the “Identity-Centered Heyʾats” model was designed around four axes: identity foundations (based on the Qurʾan and the sīra of the Ahl al-Bayt), effective educational processes, quality-oriented supporting institutions, and school-centered executive structures. By establishing an organic link between Heyʾats and the formal education system, this model provides a comprehensive strategy for transforming them into Islamic identity-building workshops and can serve as a basis for reforming educational policies.

کلیدواژه‌ها English

Religious Heyʾat
Islamic Identity
Religious Education
Lower Secondary School Students

  • تاریخ دریافت 18 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 05 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 25 مهر 1405
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1405