بررسی فلسفه مرگ و دلالت‌های تربیتی آن بر سبک زندگی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه خوارزمی

2 استادیار دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه خوارزمی

چکیده

این پژوهش به بررسی ماهیت و ضرورت مرگ از دیدگاه قرآن کریم و بررسی تجربه زیسته معلمان دربارۀ مرگ پرداخته ­است. هدف این پژوهش، مقایسه این دو دیدگاه در جایگاه نظر و عمل و استخراج اصول و روشهای تربیتی برای سبک­ زندگی ­است. بدین منظور از طرفی با استفاده از روش تحلیل­ مفهوم، ماهیت و ضرورت مرگ از دیدگاه­ قرآن کریم استخراج شده و سپس با تکیه بر روش استنتاجی، اصول و روشهای برآمده از تحلیل آیات ­قرآن در دسته­بندیهایی ارائه ­شده است. از آنجا که در پژوهش­ به مرگ و سبک ­زندگی از دریچه­ نگرشی پرداخته شده است، اصول و روشهای تربیتی در سه نوع نگرش مورد استنتاج قرار ­گرفته­ که عبارت است از نگرش ­به هستی، نگرش به خود و نگرش به دیگران. از سویی دیگر، معلمانی که دارای سبک زندگی اسلامی بوده­اند بر مبنای روش پدیدارشناسی، مورد مصاحبه نیمه ساختار یافته قرار گرفته­اند. سپس تفاوتها و شباهتهای این دو دیدگاه با استفاده از روش مقایسه تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس یافته­های این پژوهش، تعدادی از اصول تربیتی برگرفته از آیات قرآن در ادراکات معلمان قابل دریافت­ بوده و تعدادی دیگر نیز از ادراکات معلمان دارای سبک زندگی اسلامی دریافت نشده و یا با مشکلاتی روبه­رو بوده است. در نتیجه بین فلسفه مرگ از دیدگاه قرآن و تجربه زیسته معلمانی که دارای سبک زندگی اسلامی بوده‌اند، شباهتهای بسیاری وجود ­داشته است؛ اما به نظر می­رسد بسیاری از تشابهات در محدوده نظر همراه با تردید­های بسیار­ بوده و به مرحله یقین نرسیده ­است.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم
 آقازاده، احمد (1382). روش­شناسی و تاریخ تحول دانش آموزش و پرورش تطبیقی و بین الملل. تهران: نسل نیکان.
 ابن­سینا (1388). مجموعه رسائل شیخ الرئیس ابن­سینا. ترجمه محمود شهابی، ضیاءالدین دری و محمدمهدی فولادوند. تهران: انتشارات آیت اشراق.
 باقری، خسرو (1387). درآمدی بر فلسفه تعلیم و تربیت جمهوری اسلامی ایران. ج اول. تهران: انتشارات علمی فرهنگی. 
باقری، خسرو (1389). رویکردها و روشهای پژوهش در فلسفه تعلیم و تربیت. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
جوادی آملی، عبدالله (1379). صورت و سیرت انسان در قرآن. قم: اسراء.
حکیمی، محمدرضا؛ حکیمی، محمد؛ حکیمی، علی (1388). الحیات. قم: دلیل ما.
سهروردی، شهاب­الدین یحیی (1356). حکمه الاشراق. چ دوم. ترجمه جعفر سبحانی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
طباطبایی، محمدحسین (1386). تفسیر المیزان. ترجمه محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
فیض کاشانی، محمدبن­شاه مرتضی (1390). انوار الحکمه در عرفان و حکمت. ترجمه رضا جلیلی. قم: مستجار.
کاویانی، محمد (1391). سبک زندگی اسلامی و ابزار سنجش آن. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
کربن، هانری (1361). ملاصدرا: فیلسوف و متفکر بزرگ اسلامی. ترجمه ذبیح‌الله منصوری. تهران: انتشارات جاویدان.
گادامر، گئورگ (1393). تجربه مرگ. ترجمه علی ملائکه. مجموعه مقالات مرگ. چ پنجم. تهران: سازمان چاپ و انتشارات.
مطهری، مرتضی (1368). مجموعه آثار. ج 1. قم: صدرا.
ملاصدرا، محمدبن­ابراهیم (1384). مفاتیح الغیب. ترجمه محمد خواجوی. تهران: مولی.
ملاصدرا، محمدبن­ابراهیم (1386). شواهد الربوبیه. ترجمه علی بابایی. تهران: مولی.
مهدوی­کنی، محمد سعید (1386). دین و سبک زندگی. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).