آسیب شناسی تربیت دینی در حیطه فردی از منظر نهج البلاغه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم‌وتربیت دانشگاه آزاد اصفهان،

2 نویسنده مسئول : دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه اصفهان

چکیده

ازآنجاکه دین و دینداری، گاهی به‌لحاظ عدم رویکرد و توجه عمیق به آن، دچار آسیب و آفت شده است، آسیب‌شناسی تربیت دینی با کشف و تحلیلِ انحرافات فکری و رفتاری متولیانِ تربیت، بس ضروری به‌نظر می‌رسد. دراین‌راستا، نهج‌البلاغه منبعی اصیل و متصل به وحی و حاوی نظرات تربیتی حضرت امیر(علیه‌السلام)، راهگشایی جهت شناسایی و رفع آفات موجود در روند تربیت دینی متربیان است.  لذا این پژوهش به شیوه توصیفی - تحلیلی، با فیش‌برداری از کتاب شریف نهج‌البلاغه و با بررسی معاجم، شروح، تراجم و کتب مرتبط در حوزه پژوهشی نهج‌البلاغه ، به آسیب‌شناسی تربیت دینی در حیطه فردی ازمنظر نهج‌البلاغه پرداخته است. نتایج نشان داد که در حیطه فردی، عقل‌گرایی محض، سطحی‌نگری، کمال‌گرایی افراطی، ظاهرسازی، خرافه و بدعت و سهل‌انگاری، آسیب‌رسانِ به تربیت دینی می‌باشند. دراین‌راستا، سهل‌گیری، حق‌باوری، عقل‌ورزی و ایمان و عمل صالح نیز، راهکارهای ارائه‌شده حضرت امیر(علیه‌السلام) در جهت آسیب‌زدایی از تربیت دینی می‌باشند.

کلیدواژه‌ها


آراسته‌خو، محمد (1381)، فرهنگ اصطلاحات علمی  اجتماعی، تهران: انتشارات چاپخش.

آقایی، محمدرضا (1393)، انسان‌شناسی فرهنگی با رویکرد تبلیغ بین‌الملل، قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی (ص).

ابراهیم‌زاده، عبدالله (1387)، دین‌پژوهی، تهران: انتشارات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.

احمدی‌نژاد، عبدالرضا (1385)، آسیب‌شناسی تربیتی مهدویت، تهران: انتشارات روزنامه کیهان. .

ارفع، سیدکاظم (1379)، المعجم لموضوعات نهج‌البلاغه، تهران: انتشارات  فیض کاشانی.

اسماعیلی یزدی، عباس (1382)، فرهنگ اخلاق، قم: مسجد مقدس صاحب‌الزمان.

اکبری، محمود (1391)، خرافه‌ها و واقعیت‌ها، قم: انتشارات فتیان.

اکبری،محمود (1393)، شیوه‌های جذاب‌سازی احکام، قم: انتشارات فتیان.

اویس کریم، محمد (1366)، المعجم الموضوعی لنهج‌البلاغه، مشهد: نشرآستان قدس رضوی.

باقری، خسرو (1384)، نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، جلد دوم، چاپ اول، تهران: انتشارات مدرسه .

بهرامی، غلامرضا (1385)، کلیدهای زرین: درآمدی بر اصول تربیت، جلد 1، قم: انتشارات دلیل ما.

تحریری، محمدباقر (1388)، شرح حدیث عنوان بصری (بندگی حقیقی و حقیقت علم)، حسین حسین‌زاده اصفهانی، تهران: نشر حر.

جمعی از نویسندگان (1382)، ابعاد خدمت‌رسانی "مجموعه مقالات"، قم: سپهر اندیشه، نشاط.

جمعی از نویسندگان (بی‌تا)، دانش اجتماعی(٢)، تهران: انتشارات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نمایندگی ولی فقیه، مرکز تحقیقات اسلامی.

خاصی، فاطمه (1390)، آسیب‌شناسی دینداری در جامعه امروز ایران، چاپ اول، ایلام: انتشارات جوهر حیات.

داودی، محمد (1385)، نقش معلم در تربیت دینی، قم: انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

دژاکام، علی (1377)، فکر فلسفی غرب ازمنظر استاد شهید مرتضی مطهری، تهران: مؤسسه فرهنگی اندیشه معاصر.

دلشاد تهرانی، مصطفی (1385)، سیری در تربیت اسلامی، تهران: انتشارات دریا.

دلشاد تهرانی، مصطفی  (1385)، منظر مهر (مبانی تربیت در نهج‌البلاغه)، تهران: انتشارات دریا.

ـ دلشاد تهرانی، مصطفی (1388)،. مکتب مهر، تهران: انتشارات دریا.

دلشاد تهرانی، مصطفی (1395)، رهزنان دین: آسیب‌شناسی دین و دینداری در نهج‌البلاغه، چاپ اول. تهران: انتشارات دریا.

دهقان، اکبر (1379)، راه رشد، قم: انتشارات مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.

رشاد، علی‌اکبر (1389)، دانشنامه امام علی(ع)، جلد چهارم (اخلاق و سلوک)، چاپ پنجم، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

رضایی اصفهانی، محمدعلی (1385)، پرسش‌ها و پاسخ‌های قرآنی، جلد١٢، قم: انتشارات پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن.

ساجدی، ابوالفضل (1388)، دین‌گریزی چرا؟ دین‌گرایی چسان؟ چاپ چهارم، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.

سهراب‌پور، همت (1377)، جوانان در طوفان غرایز، قم: مرکز انتشارات حوزه علمیه قم، دفتر تبلیغات اسلامی.

شرفی، محمدرضا (1379)، تربیت اسلامی باتأکیدبر دیدگاه‌های امام خمینی (ره)، تهران: نشر پنجره.

شرقی، محمدعلی (1366)، قاموس نهج‌البلاغه،4جلد، تهران: نشر دارالکتب الاسلامیه.

شریف‌الرضی، محمدبن‌حسین (1378)، نهج‌البلاغه، مجموعه خطبه‌ها و نامه‌ها و کلمات قصار امام علی (ع)، عبدالمحمد آیتی. قم: انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

شریف‌الرضی، محمدبن‌حسین (1379)، نهج‌البلاغه با ترجمه فارسی روان، ناصر مکارم شیرازی، محمدجعفر امامی و محمدرضا آشتیانی، قم: انتشارات مدرسه الإمام علی بن‌أبیطالب (ع).

شریف‌الرضی، محمدبن‌حسین (1379)، نهج‌البلاغه، محمد دشتی، قم: انتشارات مشهور.

شریف‌الرضی، محمدبن‌حسین (1417)، شرح نهج‌البلاغه، میثم‌بن علی‌بن‌میثم، جلد5، مشهد مقدس: انتشارات آستان قدس رضوی.

شریف‌الرضی، محمدبن‌حسین (بی‌تا)، نهج‌البلاغه، جلد1و2، محمد علی قمی انصاری، تهران: انتشارات محمدعلی علمی.

شهرستانی، هبه‌الدین (1387)، ١٣٨٧ اسلام و هیئت، هادی خسروشاهی، قم: انتشارات بوستان کتاب.

صدری، محمدجعفر (1393)، المعجم المفهرس لالفاظ نهج‌البلاغه، 2جلد، تهران: انتشارات السهروردی للدراسات و النشر.

قائمی‌مقدم، محمدرضا (1382)، روش‌های آسیب‌زا در تربیت ازمنظر تربیت اسلامی، چاپ اول، قم: انتشارات پژوهشکده حوزه و دانشگاه.

قرائتی، محسن (1380)، اصول عقاید (توحید)، تهران: نشر مرکز فرهنکی درس‌هایی از قرآن.

کارگر، رحیم (1387)، تعلیم‌وتربیت در عصر ظهور، قم: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود.

کارنگی. دیل. جیمز آلن. الاوایلر (1374)،  رمز موفقیت، محمدجواد پاکدل و مسعود میرزایی، تهران: نشر پارسا.

مخلصی، عباس (1374)، زندگی دینی پیش از ظهور، حوزه، سال 12، ش 4 و 5.

مکارم شیرازی، ناصر (1386)، پیام امام امیر‌المؤمنین (ع)، جلد5، نشر دارالکتب الاسلامیه، تهران.

مکارم شیرازی، ناصر (1386)، یکصد و پنجاه درس زندگی، قم:  انتشارات نسل جوان.

مکارم شیرازی، ناصر (1390)، پیام امام امیرالمؤمنین (ع)، جلد14 و 15، تهران: نشر دارالکتب الاسلامیه.

مؤسسه امام هادی (ع) (1389) آرامش بهشتی در پرتو اصلاح الگوی مصرف، قم: انتشارات پیام امام هادی (ع).

نجفی زنجانی، حافظ (1394)، اصول و روش‌های تربیت در مناسک حج، تهران: انتشارات معشر.

یوسفیان، نعمت‌الله (1386)، قم: تربیت دینی فرزندان. انتشارات زمزم هدایت.

یوسفیان، نعمت‌الله و الهامی‌نیا، علی‌اصغر (1376)، اخلاق اسلامی، جلد١، قم: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نمایندگی ولی‌فقیه، اداره آموزش‌های عقیدتی-  سیاسی.