طراحی الگوی ارزشیابی اثربخشی دوره‌های تربیتی و آموزشی سازمان نظامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم اجتماعی و فرهنگی، دانشگاه امام حسین(ع)

2 دانشجوی دکترای مدیریت آموزشی دانشگاه امام حسین(ع)، تهران، ایران

چکیده

هدف این مقاله، طراحی الگوی ارزشیابی اثربخشی دوره‌های تربیتی و آموزشی سپاه است. این پژوهش ازنظر هدف درزمره پژوهش‌های توسعه‌ای و روش پژوهش آن از نوع ترکیبی و طرح اکتشافی است. جامعه آماری این پژوهش در مرحله کیفی شامل خُبرگان علمی، فرماندهان و مدیران نظام تربیت و آموزش سپاه و در مرحله کمی شامل فرماندهان و مدیران تربیت و آموزش سپاه و اساتید و مربیان دانشگاه‌ها و مراکز تربیتی و آموزشی سپاه بودند. برای تحلیل داده­ها در مرحله کیفی از روش تحلیل محتوا و در مرحله کمی برای تحلیل داده‌ها از آزمون‌های آماری و معادلات ساختاری استفاده شد. یافته‌های مرحله کیفی که با روش تکوین استقرایی احصا شد، نشان داد که الگوی ارزشیابی اثربخشی دوره‌های تربیتی و آموزشی، دارای چهار مقوله اصلی و 24 مقوله فرعی بود. یافته­های پژوهش در مرحله کمی حاکی از این بود که همه ضرایب الگو با سطح اطمینان 99/0 معنی‌دار بودند. مجموع یافته‌ها و نتایج تحلیل نشان داد که الگوی طراحی‌شده از استحکام بالایی برای ارزشیابی اثربخشی دوره‌های تربیتی و آموزشی برخوردار است. الگوی ارائه‌شده شامل چهار بُعد: ارزشیابی درون‌داد، فرایندها، نتایج و پیامدها به‌ترتیب با ضرایب مسیر 77/0، 787/0، 82/0 و 84/0 بود. در بین ابعاد مذکور بُعد نتایج با ضریب وزنی 326/0 دارای بیشترین اهمیت و بُعد درون‌داد با ضریب وزنی 273/0 دارای کم‌ترین اهمیت بود. این الگو، همسو با مبانی نظری، پیشینه پژوهشی موضوع و با درنظرگرفتن دکترین کلان، طرح رشد و همچنین طرح تحول و تعالی سازمان، بومی ‌شده و برای اجرا در زیرنظام ارزشیابی آموزشی نظام تربیت و آموزش سازمان، مناسب است.

کلیدواژه‌ها


ابیلی، خدایار (1375)، ارزیابی طرح ها و برنامه‌های آموزشی برای توسعه، تهران: انتشارات مؤسسه بین‌الملل.

بابایی، محمدعلی (1393)، طراحی فرایند جامع ارزشیابی آموزشی نظام تربیت و آموزش سپاه، کد پروژه 2000.

بازرگان، عباس (1391)، ارزشیابی آموزشی، تهران: سمت.

بازرگانی، محمد (1386)، نظام ارزشیابی اثر بخشی آموزش نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، معاونت نیروی انسانی ستاد کل نیروهای مسلح، اداره آموزش.

جعفر زاده، محمدرحیم (1386)، الگوی انتقالی در ارزشیابی اثربخشی آموزش کارکنان، ماهنامه تدبیر، 186.

جوادی پور، محمدعلی و ابراهیم زاده، عیسی (1390)، مدل ارزیابی اثربخش نظام آموزش از راه دور دانشگاه پیام نور، فصلنامه فن آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، سال دوم، شماره اول: 54 ـ 50.

حجازی، یوسف؛ بازرگان، عباس و اسحاقی، فاخته (1387)، راهنمای گام‌به‌گام ارزیابی درونی کیفیت در نظام دانشگاهی، انتشارات دانشگاه تهران.

خراسانی، اباصلت و حسینی ضرابی، حامد (1393)، ارزشیابی آموزشی (از تئوری تا عمل)، تهران: مرکز آموزش و تحقیقات صنعتی ایران.

 خراسانی، اباصلت و مهدی، رضا (1385)، راهنمای طراحی و مدیریت سیستم آموزش کارکنان (ساک)، تهران: آریا پروژه.

خراسانی، اباصلت و دوستی، هومن (1390)، الگوی تلفیقی ارزیابی اثربخشی برنامه‌های فرهنگی، فصلنامه آموزش مهندسی ایران، سال سیزدهم، شماره 52.

سراجی، فرهاد (1390)، چارچوبی برای ارزشیابی کیفیت آموزش در دانشگاه‌های الکترونیکی، پنجمین همایش ارزیابی کیفییت در نظام دانشگاهی، دانشگاه تهران، اردیبهشت ماه 1390.

سلطانی، ایرج (1380)، اثربخشی آموزشی در سازمان‌های صنعتی و دولتی. ماهنامه تدبیر، شماره 119: 44 ـ 41.

سیف، علی‌اکبر (1386)، اندازه‌گیری و سنجش و ارزشیابی آموزشی. تهران: نشر دوران.

صباغیان، زهرا واکبری، سهیلا (1389)، آموزش جامع سازمانی، تهران: سمت.

فتحی واجارگاه، کورش و دیبا واجاری، طلعت (1390)، ارزشیابی اثربخشی دوره­های آموزشی، تهران: انتشارات آییژ.

فضایلی، احمد (1393)، طرح شهید مطهری، طراحی نظام جامع تربیت و آموزش سپاه، دبیرخانه طرح.

قائدی، یحیی (1389)، طراحی نظام جامع ارزشیابی عملکرد آموزشی، کرج: مرکز تربیت مربی.

قهرمانی، محمد (1380)، ارزیابی اثربخشی دوره‌های کارشناسی ارشد مدیریت پروژه و مدیریت عملیات بهره‌برداری. مجله مدیریت توسعه، شماره 11: 64 ـ 57.

مهدوی، زهرا و فیاض، ایراندخت (1393)، شناسایی عوامل مؤثر بر اثربخشی دوره‌های آموزش ضمن خدمت، فصلنامه روان شناسی تربیتی، سال دهم، شماره 32.

مهدی پور، عبدالرحمان و هادوی، فریده (1384)، الگو برای ارزشیابی دوره کارشناسی تربیت بدنی و علوم ورزشی مراکز و مؤسسات آموزشی عالی دولتی، فصلنامه المپیک، سال سیزدهم، شماره دوم.

نصرت پناه، سیاوش (1387)، بررسی میزان اثربخشی واحد ایثارگران نزسا و ارائه راهکارهای بهینه، دانشگاه جامع امام حسین(ع).

نظام جامع تربیت و آموزش سپاه پاسدارن انقلاب اسلامی ایران (1396)، تهران: ابلاغیه شماره 53/3 مورخ 14/6/1395، مرکز باقرالعلوم(ع) سپاه.

نیکوکار، غلامحسین؛ سجادی پناه، علی و سجادی پناه، مجید (1388)، طراحی الگوی سنجش کارایی و اثربخشی مراکز آموزش عالی نظامی، نشریه مدیریت دولتی، شماره سوم: 174 ـ 155.

ولف، ریچارد (1386)، ارزشیابی آموزشی، ترجمه علیرضا کیامنش، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.