انطباق‌پذیری آیین‌نامة انضباطی نیروهای مسلح با آیات قرآن کریم و روایات اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه اخلاق اسلامی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران.

2 نویسنده مسئول :استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم انتظامی امین ، تهران، ایران

چکیده

زمینه و هدف: تنبیه در نظام اسلامی دارای اهداف، اصول و روش‌های ویژه‌ای است که در متون اسلامی تبیین شده است. هدف از این تحقیق، بررسی فصل سیزدهم از آیین‌نامه انضباطی نیروهای مسلح و تعیین میزان انطباق‌پذیری آن با آیه‌های قرآن و روایات اسلامی و یافتن خلل‌های احتمالی است، تا اولاً بستری برای تبیین ضرورت اجرای تنیبه به روش اسلامی و گفتمان‌سازی درمورد آن فراهم گردد، و ثانیاً باتوجه‌به آشکارشدن خلأها و موارد مغفول‌مانده، گامی درجهت اصلاح و تکمیل آیین‌نامة انضباطی برداشته شود.
روش: تحقیق حاضر را با رویکرد کیفی و به روش داده‌بنیاد انجام دادیم. به‌منظور استخراج گزاره‌های موردنظر از روش تحلیل محتوای کیفی استفاده کردیم. برای مطالعه ادبیات تحقیق از نرم‌افزارهای قرآنی و کتاب‌های تفسیری شیعه و اهل سنت استفاده کردیم. برای سازماندهی گزاره‌ها از نرم‌افزار سیتاوی و مکس‌کیودی‌ای بهره گرفتیم. در فرایند تولید نظریه داده‌بنیاد سه نوع کُد‌گذاری باز، محوری و انتخابی انجام دادیم و الگوی نهایی تحقیق ترسیم نمودیم.
یافته‌ها: مطالعة تطبیقی آیین‌نامة انضباطی با آموزه‌های اسلامی نشان داد که در موارد بسیاری قابلیت تطبیق وجود دارد، اما درعین‌حال مواردی در آیین‌نامه مغفول مانده است که عبارتند از: لزوم تنبیه بجا، به‌موقع و به‌اندازه؛ لزوم پرهیز از تنبیه بیش ازظرفیت؛ لزوم تنبیه همراه با رفق و نرمی؛  پرهیز از تنبیه خشونت‌آمیز؛ لزوم تنبیه به‌صورت مرحله‌ای و آغاز از مراتب خفیف و ضعیف و پرهیز از تکرار زودهنگام تنبیه.
نتیجه‌گیری: برای پیشگیری از آسیب‌های احتمالی لازم است موارد مغفول‌مانده در حوزه‌های آداب و اصول تنبیه در آیین‌نامة انضباطی لحاظ شوند و به تمامی فرماندهان و مدیران در رده‌های مختلف ابلاغ شوند.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم (1383)، براساس ترجمة حسین انصاریان، ‏قم‏: اسوه.[1]
نهج‌البلاغه (1414ق)، شریف‌الرضی، محمدبن‌حسین، محقق صبحی صالح، قم:‏ هجرت.
نهج‌البلاغه (1378)، شریف‌الرضی، محمد‌بن‌حسین، ترجمة شهیدى: تهران: شرکت انتشارات علمى و فرهنگى‏، چاپ چهاردهم.
نهج‌البلاغه (1404 ق)‏، شرح نهج‌البلاغة لابن أبی‌الحدید. تصحیح محمد ابوالفضل ‏ابراهیم، 20 جلدی، قم: مکتبة آیة الله المرعشی النجفی‏.
آقاجمال خوانسارى، محمدبن‌حسین‏ (1366)، شرح آقاجمال خوانسارى بر غرر الحکم و درر الکلم،  به‌کوشش جلال‌الدین ‏حسینى ارموى محدث، 7 جلدی. تهران: دانشگاه تهران.
آیین‌نامه‌ها: (انضباطی، پاسداری، پادگانی، داخلی)، به‌کوشش حمزه احمدی، تهران: دانشگاه علوم انتظامی امین، 1398.
اتابکى، پرویز (1376)، رهاورد خرد (ترجمة تحف‌العقول)‏، تهران: نشر و پژوهش فرزان روز.
امامى، عبدالنبى (1389)، فرهنگ قرآن، اخلاق حمیده، قم: مطبوعات دینى.
بستانى، فؤاد افرام (1375)، ‏فرهنگ ابجدى، ترجمه رضا مهیار، تهران:‏ انتشارات اسلامی.
پاینده، ابوالقاسم (1382)، نهج‌الفصاحة (مجموعه کلمات قصار حضرت رسول صلی الله علیه و آله)، تهران: دنیای دانش.
تمیمی آمدی، عبدالواحدبن‌محمد (1366)، تصنیف غررالحکم و درر الکلم‏، مصحح و محقق مصطفی درایتی، قم: دفتر تبلیغات.
دهخدا، علی‌اکبر (1377)، لغتنامه دهخدا، تهران: مؤسسه لغتنامه دهخدا.
رسولی محلاتی، سیدهاشم (1378)، ترجمه غررالحکم و دررالکلم، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
س‍ی‍ف‌، ع‍ل‍ی‌اک‍ب‍ر (1394)، روان‍‌ش‍ن‍اس‍ی‌ پ‍رورش‍ی‌ نوین: روان‍‌ش‍ن‍اس‍ی‌ ی‍ادگ‍ی‍ری‌ و آم‍وزش‌، ت‍ه‍ران‌: دوران.
شریف‌الرضی، محمدبن‌حسین (1388)، نهج‌البلاغة (ترجمه انصاریان‏)، قم: دارالعرفان.
طبرسى، فضل‌بن‌حسن (1372)، مجمع‌البیان<