بررسی دیدگاه معلمان در رابطه با مشکلات اجرایی طرح ارزشیابی کیفی ـ توصیفی در مقطع ابتدایی و ارائه راهکارهایی برای برطرف‌کردن آنها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری مدیریت آموزشی، مدرس گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان واحد اروند آبادان

چکیده

این پژوهش به‌منظور شناسایی موانع و مشکلات اجرایی طرح ارزشیابی کیفی ـ توصیفی و اصلاح و بهود این طرح در مقطع ابتدایی انجام گرفته است. روش پژوهش کیفی بوده و ازلحاظ هدف می‌‌توان آن را از نوع کاربردی دانست. جامعة آماری پژوهش را معلمان مقطع ابتدای شهرستان‌های آبادان و خرمشهر در سال تحصیلی 98-97 تشکیل دادند. نمونه‌گیری هدف‌مند بوده و باتوجه‌به اشباع نظری22 نفر انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بوده است و مصاحبه‌ها ضبط و مکتوب شد. برای تجزیه‌‎وتحلیل داده‌ها از تحلیل محتوی استفاده شده است و مصاحبه‌ها توصیف شدند. نتایج پژوهش نشان داد که رویگردانی از نظام ارزشیابی کیفی ـ توصیفی و گرایش به نظام ارزشیابی سنتی نمره‌گرا، تراکم بالای تعداد دانش‌آموزان در کلاس درس و کمبود وقت، کمبود آموزش و پشتیبانی معلمان در ارتباط با طرح ارزشیابی کیفی ـ توصیفی، حجم زیاد محتوای کتاب‌های درسی، کمبود فضا، امکانات و مواد آموزشی و مشکلات معلمان ازجمله مهم‌ترین موانع و مشکلات اجرایی طرح ارزشیابی کیفی ـ توصیفی در مقطع ابتدایی از دیدگاه مصاحبه‌شوندگان بوده است.

کلیدواژه‌ها


آهنگری، مریم (1383)، داشته‌های ما و دیگران؛ میزگرد تطبیقی کتاب‌های آموزشـی و مقایسـه سـایر کشـورها بـا ایران، جوانه، 8(83): 22-13.
 احمدلو ‌دهنوی، میثم (1392)، اثربخشی دوره آموزش ضمن‌خدمت فاوا برای معلمان دوره متوسطه شهرستان ملایر براساس مدل کرک پاتریک. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه تربیت معلم تهران، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی.
 احمدی، پروین؛ صمدی، پروین و موحیان، زهره (1394)، عملکرد آموزگاران در تهیه و به‌کارگیری ابزار جمع‌آوری و ساماندهی اطلاعات در ارزشیابی توصیفی ـ کیفی. فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران، 9(36).
 اصلان‌پور، سخاوت (1391)، بررسی چگونگی کاربرد ابزارهای ارزشیابی کیفی توصیفی توسط معلمان مجری در دبستان‌های بندر انزلی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد در رشته علوم تربیتی ـ گرایش برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه پیام‌نور، مرکز تهران.
 اورنگی، عبدالمجید؛ قلتاش، عباس؛ شهامت، نادر و پورسلیانی، غلامعلی(1390)، بررسی تأثیر آموزش‌های ضمن‌خدمت بر عملکرد حرفه‌ای معلمان شهر شیراز، فصلنامه رهیافتی ‌نو در مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی مرودشت ، 2(5): 114-95.
بیرمی‌پور، علی؛ شریف، مصطفی؛ جعفری، سیدابراهیم و مولوی، حسین (1390)، شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر اجرای طرح ارزشیابی توصیفی در مدارس دوره ابتدایی کشور، مجله علمی- پژوهشی «پژوهش‌های برنامه درسی» انجمن مطالعات برنامه درسی ایران،1(2).
بیرمی‌پور، علی (1389)، بررسی تحلیلی ارزشیابی کیفی توصیفی در مدارس ابتدایی کشور و ارائه یک چارچوب نظری برای اجرای مناسب آن، پایان‌نامه دکتری، دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان.
حامدی،‌ هاجر (1388)، ارزشیابی از اجرای برنامه ارزشیابی کیفی توصیفی در استان سمنان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا.
حسن‌پور، م. (1390)، ابزارهای ارزشیابی توصیفی و چالش‌های پیش روی اجرای آن ازنظر معلمان و مدیران مدارس ابتدایی تبریز، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی مرند.
حسنی، محمد (1382)، راهنمای اجرای ارزشیابی توصیفی، تهران: دفتر آموزش‌وپرورش پیش‌دبستانی.
حسنی، محمد و احمدی، حسین (1383)، گزارش اجرای آزمایشی طرح ارزشیابی توصیفی در مدارس منتخب کشور در سال تحصیلی 83-82، تهران:پژوهشگاه آموزش‌وپرورش.
حسینی، فهیمه‌السادات (1390)، بررسی نگرش معلمین و والدین درخصوص کاربست ارزشیابی کیفی توصیفی در بهبود فرایند یاددهی  یادگیری و سلامت روحی  روانی دانش‌آموزان مدارس ابتدایی پایه اول شهر تهران در سال تحصیلی90-89 ، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم تهران.
حصاربانی، زهرا (1385)، ارزشیابی توصیفی بستری برای پرورش خلاقیت، ماهنامه پیوند،(320): 29-22.
رفعتی، محسن و خاوری، ابوذر (1395)، بررسی چالش‌های اجرای ارزشیابی کیفی توصیفی در مدارس مختلط دوره ابتدایی منطقه گل‌تپه سال تحصیلی 95-94، مجموعه مقالات همایش ملی آموزش ابتدایی.
حیدری، جعفر (1388)، بررسی مشکلات اجرای طرح ارزشیابی کیفی توصیفی پایه اول تا چهارم مدارس ابتدایی استان ایلام در سال تحصیلی 88-1387، پایان‌نامه کارشناسی ارشد.رشته برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه تربیت معلم تهران.
خوش‌خلق، ایرج (1385)، بازنگری در روش‌های سنجش و نقش آن در اصلاحات آموزشی، مجموعه مقالات و اولین همایش ارزشیابی تحصیلی: 148-135.
خو‌ش‌خلق، ایرج و شریفی، حسن‌پاشا (1385)، ارزشیابی اجرای آزمایشی ارزشیابی توصیفی در مدارس ابتدایی برخی از مناطق آموزشی کشور (85-1384، فصلنامه تعلیم‌وتربیت، 22(4): 144-117.
خوش‌خلق، ایرج و شریفی، حسن‌پاشا (1389)، گزارش ارزشیابی اجرای آزمایشی ارزشیابی توصیفی در پایه‌های چهارم و پنجم ابتدایی برخی از مناطق آموزشی کشور، طرح پژوهشی، پژوهشکده تعلیم‌وتربیت.
ریاحی‌نژاد، حسین؛ رزاقی، هادی؛ عابدینی، احمد و نوید‌ادهم، مهدی (1396)، مجموعه مصوبات شورای عالی آموزش‌وپرورش، چاپ اول.
رستگار، طاهره (1382)، ارزشیابی در خدمت آموزش: رویکردهای نو در سنجش و ارزشیابی باتأکیدبر سنجش مستمر و پویا و بازخورد مؤثر به دانش‌آموزان در فرایند آموزش، تهران: مؤسسه فرهنگی منادی تربیت.
رضایی‌کیا، فرشید (1391)، ارزشیابی عناصر برنامه درسی دوره ضمن خدمت ارزشیابی توصیفی از دیدگاه معلمان ابتدایی کوهدشت در سال91-90، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه خوارزمی تهران، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی.
رضوانی، روح‌الله (1389)، تحلیل محتوا، فصلنامه پژوهش، 1(9): 692-651.
ساعی ‌ارسی، ایرج و محمدزاده، شاپور (1389)، بررسی نگرش مدیران، معاونان و معلمان و والدین دانش‌آموزان ابتدایی درباره طرح ارزشیابی توصیفی، فصلنامه علوم تربیتی،2(6): 129-110.
سیف، علی‌اکبر (1389)، روان‌شناسی پرورشی نوین، روان‌شناسی یادگیری و آموزش، تهران: نشر دوران.
شیروانی، جلال‌الدین (1388)، بررسی نگرش معلمان و مدیران مجری ارزشیابی توصیفی نسبت به طرح ارزشیابی توصیفی، شورای تحقیقات استان ایلام.
شعبانی، حسن (1381)، مهارت‌های آموزشی و پرورشی (روش‌ها و فنون تدریس)، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، چاپ دوازدهم.
فیجانی، نفیسه؛ سیفی، محمد و ناطقی، فائزه (1391)، تأثیر ارزشیابی توصیفی بر پیشرفت تحصیلی و سلامت روان دانش‌آموزان پسر پایه چهارم ابتدایی، رهیافتی‌ نو در مدیریت آموزشی، 4(3): 146-129.
کرمعلیان، حسن؛ جعفری هرندی، رضا و عبادی، سیدحسین (1392)، بررسی مشکلات اجرای ارزشیابی کیفی توصیفی از دیدگاه معلمان و مدیران مدارس ابتدائی، رویکردهای نوین آموزشی، دانشکدة علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه اصفهان، 2(18).  
کلهر، منوچهر (1384)، بررسی میزان تحقق اهداف طرح ارزشیابی توصیفی در استان قزوین، شورای تحقیقات سازمان آموزش‌وپرورش استان قزوین.
کشتی‌آرای، نرگس؛ کریمی‌ علویجه، اکرم و فروغی ‌ابری، احمدعلی (1392)، شناسایی موانع و چالش‌های اجرای طرح ارزشیابی توصیفی، پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 2 (12): 68-53.
محبی، عظیم و اسماعیلی، مجید (1385)، تدریس و ارزشیابی با رویکرد فرایند محور، تهران: انتشارات آزمون نوین.
محمدی، توفیق (1390)، ماهیت ارزشیابی و بررسی چالش‌های تبدیل ارزشیابی کمی‌نگر به ارزشیابی کیفی‌نگر در دوره ابتدایی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد فلسفه آموزش‌وپرورش، دانشگاه تهران.
مرتضوی‌زاده، سیدحشمت‌الله؛ نیلی، محمدرضا؛ نصر اصفهانی، احمدرضا و حسنی، محمد (1397)، واکاوی دیدگاه معلمان درخصوص مشکلات اجرایی طرح ارزشیابی کیفی توصیفی در کلاس‌های چندپایه و ارائه راهکارهایی برای رفع آنها، پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 2 (30): 93-80.
ملایی دستجردی، سمیه (1389)، بررسی مشکلات ارزشیابی توصیفی کیفی از دیدگاه معلمان و والدین دانش‌آموزان مقطع ابتدایی شهر اصفهان در سال تحصیلی 89-1388، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان.
موحدیان، زهره (1391)، بررسی عملکرد معلمان زن مجری برنامه ارزشیابی توصیفی (کیفی) دبستان‌های شهرستان فراشبند در تولید و به‌کارگیری ابزارهای ارزشیابی کیفی توصیفی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا تهران.
موسوی، فرانک و شریفی، حسن‌پاشا (1387)، ارائه مدل مناسب برای بهبود وضعیت موجود نظام راهنمایی معلمان مدارس ابتدایی، اندیشه‌های تازه در علوم تربیتی، 4(1): 136-109.
میرزامحمدی، محمدحسن (1390)، بررسی موانع و مشکلات اجرایی طرح ارزشیابی توصیفی در مدارس ابتدایی استان زنجان و ارائه پیشنهاداتی برای بهبود کیفیت آن، طرح پژوهشی، سازمان آموزش‌وپرورش استان زنجان.
38ـ نادری، مهین (1388)، بررسی چالش‌ها و چشم‌اندازهای طرح ارزشیابی توصیفی از دیدگاه مدیران، معلمان و کارشناسان مجری در مدارس ابتدایی استان چهارمحال و بختیاری، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان.
واحد ارزشیابی توصیفی معاونت آموزش عمومی (1384)، گزارش