بررسی انتقادی سبک فرزندپروری مقتدرانه بر اساس دیدگاه ائمه اطهار علیهم السلام

نویسندگان

1 بوعلی سینا همدان

2 بوعلی سینا

3 پژوهشگاه علوم انسانی

چکیده

هدف این پژوهش، بررسی و نقد سبک فرزندپروری مقتدرانه بر اساس دیدگاه ائمه اطهار(ع) است. سبک فرزندپروری مقتدرانه دارای دو حالت کنترل و پذیرش زیاد و شامل سه مؤلفه ارتباط، نظم و خودمختاری است. والدین مقتدر قانونمند هستند و بر استقلال و خودکارامدی فرزندان تأکید دارند و نسبت به آنها بازخورد مثبت نشان می‌دهند. روش این پژوهش تحلیلی ـ استنتاجی است. نتایج پژوهش نشان داد که سبک فرزندپروری مقتدرانه بر بازخواست و تنبیه فرزندان در موقعیت-های تشخیصی از سوی والدین، توقع رفتار معقول و سنجیده بدون در نظرگرفتن توانایی فرزند، کنترل و پذیرش زیاد والدین، معرفی معیارهای زندگی از سوی والدین و رسیدن به اهداف مدنظر آنها، اعمال کنترل مستقیم بر فرزندان و تحمیل پیوسته قوانین با حساسیت به پذیرش برای اجرا تأکید دارد؛ اما دیدگاه ائمۀ اطهار بر عدم خشونت و تنبیه سخت، وادار نکردن فرزندان و پذیرش کارهای در حد توان آنها، ترسیم اهداف الهی و انتظارات روشن برای تخلق به اخلاق و رسیدن به قرب الهی، نظارت منطقی و حتی‌المقدور غیر مستقیم بر محور تعادل و حق‌محوری و عدم تحمیل و امر و نهی به فرزندان اشاره دارد.

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم. ترجمه ناصر مکارم شیرازی.
  2. صحیفه سجادیه. ترجمه حسین انصاریان.
  3. نهج البلاغه. ترجمه علی دشتی.
  4. آمدی، عبدالواحد بن محمد (1378). غرر الحکم و دررالکلم. ترجمه هاشم رسولی. تهران: انتشارات نشر فرهنگ اسلامی.
  5. آهنگر انزابی، احد؛ شریفی درآمدی، پرویز؛ فرج زاده، رباب (1390). رابطه سبکهای فرزندپروری با پرخاشگری نوجوانان شهرستان شبستر. فصلنامه پژوهش‌های علوم شناختی و رفتاری. س اول. ش اول: 1 تا 8.
  6. بشارت، محمد علی؛ هوشمند، سیده نعیمه؛ رضازاده، سید محمد رضا؛ غلامعلی لواسانی، مسعود (1394). پیش‌بینی رضایت زناشویی فرزندان بر اساس سبک‌های فرزندپروری والدین. فصلنامه رویش روانشناسی. س 4. ش 12: 51 تا 60.
  7. بناری، علی همت (1394). اصول فرزندپروری در سبک زندگی اهل بیت(ع). فصلنامه علمی ـ پژوهشی مطالعات اسلام و روانشناسی. س 9. ش 16: 135 تا 152.
  8. پرچم، اعظم؛ فاتحی زاده، مریم؛ اله‌یاری، حمیده (1391). مقایسه سبکهای فرزندپروری بامریند با سبک فرزندپروری مسئولانه در اسلام. فصلنامه پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی. س 20. ش 14: 115 تا 128.
  9. حر عاملی، محمدبن حسن (1367). وسایل الشیعه. چ ششم. تهران: کتابفروشی اسلامیه.
  10. حرانی، ابو محمد الحسن (1404). تحف العقول. تصحیح و تعلیق علی أکبر غفاری. قم: مؤسسۀ انشر اسلامی.
  11. حویزی، عبدعلی بن جمعه (1383). تفسیر نور الثقلین. قم: انتشارات نوید اسلام.
  12. خانجانی، زینب؛ محمودزاده، رقیه (1392). مقایسه شیوه‌های فرزندپروری و اختلالات رفتاری کودکان مادران شاغل و غیر شاغل. فصلنامه زن و فرهنگ. س 4. ش 16: 37 تا 52.
  13. رضایی، اکبر؛ خداخواه، شبنم (1388). رابطۀ بین سبک‌های فرزندپروری و باورهای معرفت‌شناختی با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مقطع متوسطه. فصلنامه علوم تربیتی. س 2. ش 5: 117 تا 134.
  14. ساربان، حمیده؛ عیسی مراد، ابوالقاسم؛ طبیبی، زهرا (1392). ارتباط نگرش‌های تربیتی والدین با ابعاد سلامت روانی ـ اجتماعی (خود پنداره و تعامل اجتماعی) نوجوانان دختر. مجله روانشناسی مدرسه. دورۀ دوم. ش 3: 97 تا 124.
  15. سجادی، سید مهدی (1382). جهانی شدن و پیامدهای چالش برانگیز آن برای تعلیم و تربیت. مجله علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز. دورۀ سوم. س 10. ش 3 و 4: 113 تا 128.
  16. شکوهی یکتا، محسن؛ پرند، اکرم؛ فقیهی، علی نقی (1385). مطالعه تطبیقی سبک‌های فرزندپروری. فصلنامه تربیت اسلامی. س 2. ش 3: 115 تا 140.
  17. طبرسی، حسن ابن فضل (1408). مکارم الاخلاق. بی تا: منشورات الشریف الرضی.
  18. فرمهینی فراهانی، محسن؛ میرزا محمدی، محمد حسن؛ امیر سالاری، علی (1388). بررسی تربیت اخلاقی از منظر امام صادق(ع) (مبانی، اصول، روشهای تربیتی). دو ماهنامه علمی ـ پژوهشی دانشور رفتار دانشگاه شاهد. س 16. ش 39: 65 تا 79.
  19. فهد حلی، احمد بن محمد (۱۴۱۷). عدّه الداعی و نجاح الساعی. ترجمه شیخ حسین غفاری ساروی. قم: مؤسسه معارف اسلامی .
  20. قاسم نژاد، حیدر (1394). نکات مهم در تربیت آدمی از منظر امام علی (ع). مجله علوم انسانی اسلامی. س 1. ش 4: 162 تا 169.
  21. قدسی، علی محمد؛ قائمی، مرتضی (1393). بررسی تطبیقی سبک‌های فرزندپروری با سبک فرزندپروری امام علی(ع) در نامه سی و یکم نهج البلاغه. فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه. س 2. ش 8: 1 تا 20.
  22. کشاورز، سوسن (1387). شاخص‌ها و آسیب‌های تربیت دینی. فصلنامه تربیت اسلامی. س 3. ش 6: 93 تا 122.
  23. کلانتری، مهرداد؛ مولوی، حسین؛ توسلی، میترا (1384). رابطه بین شیوه‌های فرزندپروری و اختلالات رفتاری در کودکان پیش دبستانی شهر اصفهان. فصلنامه دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی. ش 24: 59 تا 68.
  24. کلینی، محمد تقی (1375). اصول الکافی. ‌ترجمه و شرح فارسی آیت‌الله کوه کمره‌ای. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی،‌ انتشارات اسوه.
  25. متقى هندى، حسام‏الدین (1409). کنزالعمّال فى سنن الاقوال و الافعال. بیروت: مؤسسة الرساله.
  26. مجلسی، محمد باقر (1403 ق). بحار الانوار. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
  27. محدث نوری، محمد تقی (1408). مستدرک الوسایل و مستنبط المسائل. ج 2. چ 2. قم: مؤسسه
  28. آل البیت(ع).
  29. محمدی، رضا (1387). اصول و روشهای تربیتی از دیدگاه پیامبر اکرم (ص). فصلنامه پژوهش‌های اجتماعی اسلامی. ش 72: 119 تا 152.
  30. مرزوقی، رحمت الله؛ اناری نژاد، عباس (1386). تربیت اجتماعی از منظر نهج البلاغه. فصلنامه تربیت اسلامی. ش4: 163 تا 192.
  31. مسعودی، علی بن حسین (1384). اثبات الوصیه. قم: انتشارات انصاریان.
  32. هاک، پل (1383). موفقیت در تربیت فرزندان (از 5 تا 18 سالگی): با رویکرد عقلانی ـ عاطفی. ترجمه حسین صیفوریان و محمد طاهر ریاضی ارسی. تهران: انتشارات رشد.
  33. یوسفی، فریده (1386). ارتباط سبک فرزندپروری والدین با مهارتهای اجتماعی و جنبه‌هایی از خود پنداره دانش‌آموزان دبیرستانی. فصلنامه دانشور رفتار. س 14. ش 22: 37 تا 46.
  34. یوسلیانی، غلامعلی؛ حبیبی، مجتبی؛ سلیمانی، اسماعیل (1391). رابطۀ رفتار مطلوب انضباطی با عملکرد خانواده، منبع کنترل و عزت نفس دانش‌آموزان. فصلنامه روانشناسی مدرسه. دوره اول. ش 2: 114 تا 134.
  35. Alizadeh , H, &Andries , C.(2002) ,Interaction of parenting styles and attention deficit hyperactivity disorder in Iranian parents .child & family behavior thrapy ,24,37
  36. Bamrind, o (1991) The influence of parenting style on adolescent competence and substance use, iournal .of Early Adolescence, 11, 56, 95.
  37. Barber, B. K., Jennifer, S., Ganesh, P., Shivakoti, W. G., Axinn , & Kishor, G. (1997) . “Sampling Strategies for Rural Settings: A Detailed Example from The Chitwan Valley Family Study, Nepal.” Population Journal of Nepal, 6, 193-203.
  38. Bornstein, M. H. (2005). Positive parenting and positive development in children. In R. M. Lerner, F. Jacobs, & D. Wertlieb (Eds.), Applied developmental science, 155-177.
  39. Brook . J .S ،Brook . D .W ، Arencibia - Mireles . O ، Richter. L and Whiteman . M، (2001). Risk factors for adolescent marijuana us across cultures and across tim the journal of genetic psychology 162(3). 357-374.
  40. Bulanda, R. E. (2004). Paternal involvement with children: The influence of gender
  41. Dalzell, J, Nelson, H, Haigh, C, Williams, A & Monti, P(2007). West Cheshire Hearing Advisory and SupporT eam (HAST). Involving families who have deaf children using a family needs survey: A multi-agency perspective. Child Care Health Dev, 33(5), pp: 576- 585.
  42. Darling, N., & Steinberg, L. (1993). Parenting style as context: An integrative model. Psychological Blletin, 113, 487-496.
  43. DeHart,T.,Pelham ,B.W.,& Tennen . H.(2006). What lies beneath: parenting style and implicit self esteem. Journal of Experimental Social Psycholog, 42, 117.
  44. Domitrovich , C. Bierman , K. (2001). Parenting practices and child social adjustment: Multiple pathways of influence . Merriall – palmer Quarterly, 47, 235- 263.
  45. Gallarin. M and Alonso - Arbiol . L، (2012). Parenting practices ، parental attachment and aggressiveness in adolescence : A predictive model ، journal of adolescence ، 35(6)، 1601-1610.
  46. Georege, M.E. (2004). Relations between arenting styles and children,s social status. Un Published M.D Dissertation, Florida University.
  47. Hardy .D. F, T , G & Jaedicke , s. (2008). Examining the velation of parenting to childrens coping whith every stress. Child development ,vol.68.p:18-48.
  48. Hartup، W. & Laurson، B.(1993). Conflict and context in peer relations. In C. Hart (Ed). Children on playgrounds: Research and perspectives and applications (PP44-84). Albany NY: SUNY Press.
  49. Huver. R . M، Otten . R، de Vries . H، and Engels . R . C. ( 2010). Personality and parenting styles in parents of adolescents ، journal of adolescence، 33(3)، 395-402.
  50. ideologies. Journal of Marriage and Family, 66, 42-44.
  51. Jago. R، Davison. K . K، brockman. R ،Page ،A . S. ، Thompson، J.L and Fox، K.R(2011). Parenting styles ، parenting practices، and physical activity in 10- to 11- year olds، preventive medicine، 52 (1)، 44-47.
  52. Koerner, A. F. (2004). Family Communication Patterns and Social Support in Families of origin and adult childrens subsequent intimate relationships. International Association for Relationship Research Conference, Madison, WI, 1-39.
  53. Lamborn، S.، Mounts ، N. Steinberg ، L. D & ornbusch، S. (1991). Patterns of competence and adjustment among adolescents from authoritative، authoritarian، indulgent، and neglectful families. child development، 62 1049-1065.
  54. MaCarty, CA., Lau, AS., Valery, SM., (2004). Parent - child interactions to critical and emotionality over involved expressed emotion: is EE a proxy for behavior? Journal of Abnorm child Psychology , 32(4): 83-93.
  55. Pellerin, L; A (2005). Applying Baumrind’s parenting typology to high
  56. Querido , J.G. Warner, T.D. & Eeberg , S.M. (2002). Parenting styles and child behavior in African American families of pre- school Children. Journal of clinical child psychology , 31, 272- 277.
  57. schools. Journal of Social science. Vol 34, 283-303.
  58. Sharma, M. & Joshi, H. L. (2015). Role of Family Environment and Parenting Style in Adjustment among Male Adolescents. International Journal of Current Research and Academic, 3, 252-263.
  59. Sigelman. C.(1999). Life – span human development. Brookseele publishing company USA.
  60. Steinberg, L. D. (1996). Adolescence.New York: Mc Grae- Hill.